Dezinformisanje Zapadnog Balkana
O nedavnoj vojnoj vezbi u Albaniji u kojoj su učestvovali predstavnici oružanih snaga Albanije, Hrvatske, Kosova i SAD, portal ALBANIAN POST iz Tirane objavio je tekst u kontekstu (dis)informacionog ratovanja na prostorima Zapadnog Balkana.
Njegovi autori KLEVIS HOXHAI i ALTINA MARUMULLAKU posebno skreću pažnju na učešće ruskih aktera u balkanskom informacionom frontu,za koje je autori navode da su inspiratori predstaviljanja te vežbe kao ''pretnje Srbiji''.
Tekst je objavljen 25. oktobra 2025. pod originalnim naslovom
>„Antisrpska osovina“: Unutar ruske kampanje dezinformacija na Balkanu<
Klevis Hoxhai Altina Marmullaku
Još je jedan talas svežih dezinformacija iz Kremlja zahvatio balkanski prostor društvenih medija poslednjih dana.
Ovog puta cilje je bila zajednička obuka specijalnih snaga iz Albanije, Kosova, Hrvatske i Sjedinjenih Američkih Država, održana na teritoriji Albanije.
16. oktobra, istog dana kada je načelnik Generalštaba Oružanih snaga, general Arben Kingji, obavestio javnost o vežbi, prokremaljski kanal Rybar objavio je analizu aktivnosti na Telegramu.
U njemu je vježba opisana kao dio "antisrpske osovine" na Balkanu i kao dokaz "militarizacije regije" pod vodstvom NATO-a.
Objava koja je predstavila vojnu saradnju unutar NATO-a kao "neprijateljski projekt" prema Srbiji kasnije je distribuirana na drugim prokremaljskim kanalima i srpskom portalima bliskim vladi Aleksandra Vučića,
Nezvanični izvori Albanian Posta u Ministarstvu odbrane u Tirani objašnjavaju da je cilj vežbe bio "jačanje zajedničkih sposobnosti i razmena iskustava između specijalnih snaga".
"S obzirom da se radi o specijalnim snagama, javne informacije o sadržaju obuke su ograničene iz razloga bezbednosti", objašnjava izvor.
U stvari, vežba se održala nekoliko mjeseci nakon sporazuma od 18. marta, koji su u Tirani potpisale Albanija, Kosovo i Hrvatska, a koji predviđa jačanje saradnje u oblasti odbrane – uključujući zajedničku obuku, vojno obrazovanje i koordinaciju protiv hibridnih pretnji.
Ali iz Kremlja je ovo predstavljeno drugačije: kao "antisrpski savez", narativ koji će se brzo proširit na srpskim društvenim mrežama i portalima poznatim po pojačavanju ruskog sadržaja.
Kanal Rybar je jedna od najvećih ruskih platformi za vojnu propagandu na Telegramu, sa preko 1,3 miliona pratilaca.
Prema istrazi lista The Washington Post, Rybar je deo šire propagandne mreže koja uključuje i kanale WarGonzo i Starshe Eddy, kojima "upravljaju pojedinci povezani s ruskim Ministarstvom odbrane i Wagnerovim strukturama".
U studiji "Heroji informacionog fronta", britanska istraživačica Natasha Groom opisuje Rybar kao "sofisticirani instrument informacionog ratovanja", koji kombinuje činjenični analitički sadržaj sa ideološkim narativom kako bi stekao kredibilitet.
Direktor kanala, Mihail Zvinčuk, bivši oficir ruske vojske, koristi vojnu terminologiju i jezik analize kako bi izgradio percepciju "neutralnog posmatrača", dok zapravo prenosi stratešku liniju Kremlja.
Prema Groom, Rybar se od amaterskog blogera transformirao u "strateškog aktera ruskog stranog utjecaja".
Američki stručnjak za međunarodne odnose, prof. Michael O. Slobodchikoff, objašnjava za Albanian Post da kanali poput Rybara predstavljaju sofisticirano oružje hibridnog ratovanja.
"Ovi narativi su tipični za ruske kampanje dezinformacija. Cilj nije uveriti, već stvoriti dovoljno sumnje da alternativna verzija izgleda verodostojno. Ovo je deo onoga što se naziva ratovanjem u sivoj zoni - instrument za potkopavanje kohezije Zapada", naglasio je stručnjak.
Ciljevi Moskve: poremećaj i percepcija
U slučaju Balkana, Slobodchikoff naglašava da Rusija koristi Srbiju kao strateško središte za generiranje regionalnih tenzija.
"Ciljevi su jasni: stvoriti podjele između Srbije i NATO-a, između Srba i drugih naroda u regionu i oživeti mentalitet 'mi protiv njih'. Moskva igra na istorijske korene i slavenske osećaje kako bi uverila Srbe da ne mogu verovati Zapadu", kaže on.
Stručnjak za beybednost Avni Islami deli istu procenu, ali problem vidi u konkretnom terenu Zapadnog Balkana.
„Ruska agenda je u potpunosti u skladu sa politikom Srbije - i u pogledu informacija i u pogledu hibridnog ratovanja protiv zemalja Zapadnog Balkana, posebno Kosova“, kaže Islami za Albanian Post.
"Stoga ruski mediji bliski Putinu i srpski mediji povezani s Vučićem vode zajednički propagandni rat."
Prema njegovim rečima, Rybarova analiza oktobarske obuke "nije ništa novo".
„Tvrdnje da Kosovo, Hrvatska i Albanija stvaraju snažan savez sa SAD-om nisu izvanredni događaji – ta saradnja postoji godinama“, kaže on, dodajući da je „neutralizacija vojne nadmoći Srbije neophodna za regionalnu ravnotežu, a ne provokacija“.
Od informacije do uticanja
Stručnjaci se slažu da snaga ruske propagande leži u prilagođavanju poruke lokalnom kontekstu.
U istorijski osetljivoj regiji, gde je poverenje u institucije i medije krhko, dezinformacije pronalaze plodno tlo.
„Ove kampanje ne samo da imaju potencijal da podstaknu tenzije – one to zaista i čine. U okruženju u kojem se ljudi informišu prvenstveno putem društvenih medija i okruženi su pristrasnim izvorima, njihova se efikasnost uvećava“, objašnjava Slobodchikoff.
Zapažanje Albanian Posta na Telegramu i drugim srpskim platformama pokazuje da je Rybarova objava podeljena na desetinama kanala samo jednom danu, često popraćena slikama preuzetim sa službenih stranica albanske vojske, ali uz huškačke komentare poput: "Albanci se naoružavaju za rat protiv Srbije".
U izveštajima EU vs Disinfo (mart 2024.) i DFRLab (2023.) takođe je zabežen značajan porast ruskog dezinformacijskog sadržaja usmjerenog na Balkan, posebno na lokalnim jezicima.
Od ciljanja Kosova nakon tenzija na severu, do narativa o „albanskoj militarizaciji“, „antisrpska osovina“ je samo jedan od narativa konstruiranih da stvore iluziju pretnje Srbiji – i kroz nju, da oslabe uticaj NATO-a.
Borba za narativ
Na kraju krajeva, bitka nije oko teritorije, već oko percepcije.
U regiji gde je istorijsko sećanje još uvek otvorena rana, reči mogu biti jednako opasne kao i oružje.
Informacijski rat je sada suštinski deo modernog sukoba – ono što se dešava na platformama poput Telegrama direktno utiče na to kako se formiraju javne percepcije.
„Kruži toliko informacija da to postaje zbunjujuće za one koji traže istinu. Dakle, sve se svodi na suočavanje s informacijama koje kruže a ne strah od dezinformacija. Ljudi će prepoznati istinu sve dok regionalne vlade i mediji budu davali svoj glas“, ističe Slobodchikoff.
U tom smislu, prema Avni Islamu, zaštita od ovih kampanja nije samo pitanje komunikacije, već i stvarne saradnje na terenu.
„Iz tog razloga, Kosovo, Albanija i Hrvatska bi prvo trebale sastaviti memorandum, a zatim i politički i vojni sporazum, kako bi u slučaju napada na jednu od njih mogle delovati zajedno u okviru zajedničkog odbrambenog saveza“, smatra stručnjak.
U ovom nevidljivom ratu, gdje svaki „pogled“ ili „lajk“ može pojačati stranu narativa, Balkan ostaje jedno od najosjetljivijih informacijskih bojnih polja u Evropi – a Albanija, zajedno s Kosovom, sada je deo njega.
*naslov, design i bold FBD
Molimo vas da razmislite o vašoj podršci
Forumu za bezbednost i demokratiju.
Možete nas podržati na sledeće načine
